Thời trang miền Nam Việt Nam thập niên 50 – 70

1162

Nhiều người sẽ tiếc nuối khi nhìn lại những bức ảnh quý hiếm về phong cách thời trang của người Sài Gòn xưa vào những năm 60, 70 của thế kỷ trước. Ngay cả những người Pháp thời thuộc địa, hẳn cũng ngỡ ngàng khi nhận thấy xu hướng thời trang của miền Nam Việt Nam bắt nhịp theo phương Tây chỉ trong một khoảng thời gian ngắn. “The New Look” sau khi được nhà thiết kế Christian Dior đưa trở lại từ cuối thập niên 40, đến thập niên 50 ở một đất nước thuộc địa, xứ miền nam Việt Nam cũng xuất hiện những quý cô thanh lịch trong chiếc chân váy, đầm xòe duyên dáng và sành điệu.

Cho đến thập niên “Swinging sixties”, các thiếu nữ Sài Gòn xưa cũng nhanh chóng “nổi loạn” theo kịp thời đại, có thể thật Chic trong chiếc đầm chữ A ngắn, nhưng cũng rất đậm chất Hippy khi thiếu nữ khoát lên những chiếc áo dài đeo kính Wayfarer phóng vun vút trên con Vélo Solex.

Những thay đổi của thời cuộc

Việt Nam sau khi chấm dứt triều đại quân chủ, kiểu áo Nhật Bình nằm trong những nội quy thường phục của hoàng hậu cung tần thì nay được dùng như một loại quốc phục trang trọng. Chính là kiểu áo mệnh phụ khoác bên ngoài áo dài mà chúng ta biết đến ngày nay, cùng với chiếc mấn sau những năm 1930 đã được cách tân lên từ khăn vành dây, thay vì xếp lớp tỉ mỉ từng vòng giờ chỉ cần búi tóc đội nghiêng như một chiếc mũ, miện. 

ẢNH TRÁI: BÀ TRẦN LỆ XUÂN KHI KẾT HÔN VỚI CỐ VẤN NGÔ ĐÌNH NHU – NĂM 1943

Từ những năm đầu thế kỷ XX, làng dệt lụa Tân Châu là trung tâm sản xuất và buôn bán tơ tằm nổi tiếng trên cả Nam Kỳ, Nam Vang (Campuchia ngày nay), Xiêm (Thái Lan ngày nay),… Theo sau đó là ngành công nghiệp dệt, ngành may công nghiệp hình thành vào những năm cuối của thập niên 50. Giai đoạn này sản xuất chỉ phụ vụ hầu như chỉ là thị trường nội địa, mãi đến sau 1970 mới thúc đẩy các xí nghiệp may xuất khẩu. Tuy nhiên, đây cũng chính lại là giai đoạn bước vào thời kỳ lụi tàn của ngành thủ công nghiệp. Các làng nghề trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa mà Tân Châu – xứ lụa phong lưu hưng thịnh bậc nhất Nam Kỳ, đã một thời làm nên những thước lụa đen sang trọng được rất nhiều phụ nữ miền Tây ưa chuộng dần dần bị quên lãng.

“Các làng nghề trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa mà Tân Châu – xứ lụa phong lưu hưng thịnh bậc nhất Nam Kỳ, đã một thời dệt nên những mét lụa đen sang trọng và được rất nhiều phụ nữ miền Tây ưa chuộng dần dần bị đi vào quên lãng”

Trong khi ở miền Bắc Việt Nam, người phụ nữ vẫn còn gìn giữ truyền thống với áo yếm, tóc cột đuôi gà, áo tứ thân và cự tuyệt ngoại lai. Phụ nữ Nam Kỳ đã thức thời bắt kịp xu hướng, trút bỏ áo lót xiêm yếm, thay vào đó là nội y kiểu phương Tây. Những mẫu áo ngực nhọn đầu tiên trên thế giới được mặc bởi ngôi sao Hollywood Marilyn Monroe – biểu tượng thời trang gợi cảm của thế kỷ XX vào khoảng những năm của thập niên 40, đến những năm của thập niên 60 thì hoàn toàn phổ biến ở miền Nam Việt Nam. Phụ nữ thời kỳ này đủ “táo bạo” và bản lĩnh trước thời đại để diện “mốt áo quần xuyên thấu” và kết hợp mặc nội y tân thời với áo dài vải mỏng, tự tin tôn lên dáng hình nóng bỏng và phong cách thời thượng của mình. 

Tiếp nhận nhanh chóng và cởi mở

Trang phục của phụ nữ miền Nam từ giữa thập niên 50 là một sự phá cách bùng nổ, không hề thua kém so với các mốt thời trang đang khoấy đảo trên đường phố Châu Âu. Những năm tháng đầy biến loạn đó, trên đường phố Sài Gòn là những quý cô kiêu kỳ trong bộ áo dài cách tân, tóc uốn phi-dê, mái tạo kiểu tóc mái phồng, mắt được kẻ viền mí trau chuốt, mang kính John Lennon, chạy trên những chiếc xe đạp Solex hay chở nhau trên chiếc Vespa đầy cá tính và mạnh mẽ. Riêng với những quý ông trong thời kỳ này thường mặc veston, quần tây, áo sơ mi, đeo cravat hoặc chỉ đóng thùng đơn giản, lịch sự. Các loại áo thun cotton, áo thun Polo, áo thun 3 lỗ cũng được vào, mang đến cho đàn ông miền nam những loại trang phục thể thao, khỏe khoắn và thoải mái hơn. 

“Trang phục của phụ nữ miền Nam từ giữa thập niên 50 đó như là một sự bùng nổ dữ dội, không hề thua kém cạnh so với các mốt thời trang đang khoấy đảo trên đường phố Châu Âu”

Nói không quá khi cho rằng phụ nữ miền Nam những năm 1960 trở nên vô cùng sôi động với sự phát triển của thời trang. Ngoài các loại phục trang như: váy, đầm, jacket, áo thun cotton, áo dệt kim, quần capri, quần bermuda,.. được du nhập trực tiếp từ phương tây về và bài bán. Các nhà may tại Sài Gòn rất nhanh chóng cập nhật xu hướng và đưa vào cataloge nước ngoài, tạo ra những mẫu mã và quảng cáo sôi nổi những mốt thời trang thịnh hành nhất Tây Âu. Sau năm 1968, những chiếc váy mini bắt đầu đến với Việt Nam và ngay lập tức được các quý cô có tính “bạo dạn” của Sài Gòn diện lên để tung tăng diện ra phố. Phụ nữ miền Nam tự tin xuống phố với đủ các kiểu quần áo như: jupe xếp ly hay mini jupe, đầm suông chữ A, chân váy phồng xoè và cả các biến kiểu của váy flapper ở thập niên 30. Thời trang bắt đầu “đua đòi” hơn về độ sexy, từ váy ngắn đến đầu gối, đến càng ngắn hơn càng hợp mốt thời trang hơn. Đầu những năm 70 đã có sự xuất hiện “gây sốc” giới thời trang miền nam của những cô nàng bikini, với đủ kiểu một mảnh cut-out hay Triangle 2 mảnh đầy nóng bỏng trên bãi biển. 

“Phụ nữ miền Nam tự tin xuống phố với đủ các kiểu jupe xếp ly hay mini jupe, đầm suông chữ A, chân váy phồng xoè và cả các biến kiểu của váy flapper ở thập niên 30

ẢNH:MANHHAI ON FLICKR – NĂM 1967
VŨNG TÀU 1971. ẢNH: ROZIER-VIETNAM. VIETNAM MEMORIES

Áo dài vẫn là trang phục chuẩn mực nhất

Áo dài thời điểm này được cách tân hơn cả và làn sóng thời trang áo dài thực sự bắt đầu vào những năm của thập niên 60. Ngày 6 tháng 12 năm 1958, “áo dài Bà Nhu” xuất hiện lần đầu tiên tại triển lãm Nữ Công tại cô nhi viện Nữ Vương Hòa Bình ở Sài Gòn lúc khai mạc. Tại buổi lễ, Madame Nhu với kiểu tóc được bới cao, khoát lên mình chiếc áo dài không cổ, tay lở, và mang găng tay trắng,….đã gây ra nhiều tranh cãi. Cũng chính từ đó đã tạo nên làng sóng cho các bà các cô trong Hội Phụ Nữ Liên Đới bắt đầu chạy theo “mốt”. Thiếu nữ Sài Gòn bắt đầu cập nhật xu hướng áo dài kiểu cách tân này. Lần lượt các kiểu áo dài truyền thống như: áo cổ thuyền, áo cổ vuông, áo dài cổ tròn hay cổ tim và cả kiểu “cổ cót” kín đáo đều được bà Nhu “lăng xê”. 

NỮ MINH TINH THẨM THÚY HẰNG

Đối với Phụ nữ miền Nam Việt Nam những năm 50 – 70 vẫn xem áo dài là chuẩn mực tuy nhiên vẫn có một chút cởi mở và phóng khoáng hơn. Với những phụ nữ thành thị việc sử dụng quần áo lót phương Tây là khá phổ biến. Những chiếc áo lót nâng đỉnh ngực là “thời thượng” nhất. Áo dài khi đó đặc biệt có eo áo được bóp chặt vào thân chặt để nhấn mạnh đường cong thắt đáy lưng ong đầy gợi cảm.

Một kiểu cách mới là Áo dài tay Raglan xuất hiện khoảng vào thập niên 60, do nhà may Dung ở phường dakao Sài Gòn. Áo được áp dụng từ phương pháp ráp tay của đầm phương Tây vào. Có thể nói, áo dài tay Raglan là một trong những sự “cách tân” thành công và có sức ảnh hưởng lớn nhất đối với áo dài hiện đại Việt nam thời đó. Với hhững chiếc quần áo dài cũng được biến tấu nhiều để phù hợp với áo. Quần được may bằng 2 lớp mỏng hoặc ứng dụng kiểu cắt vải xéo mềm mại hơn, yểu điệu hơn. Kiểu áo dài “3 thân” cũng được ra đời trong giai đoạn này bởi một nhà may ở Sài Gòn (70s), thân trước chia thành 2 vạt áo, cái cúc từ cổ ảo trở xuống xuống thân và kết hợp với quần Tây thời trang Âu Mỹ lúc bấy giờ. Áo dài mini với tà hẹp, ngắn ngang đầu gối, may ôm nhẹ vào cơ thể, xuất hiện trong những năm thập niên 60 và 70, rất thịnh hành đối với nữ sinh Sài Gòn vì sự thoải mái, trẻ trung và năng động.

Cuối thập niên 60, áo dài không được thiết kế, tạo kiểu về kết cấu nữa mà đa dạng theo hướng chất liệu và trang trí. Nhà may Thanh Khánh ở Đakao Sài Gòn cho ra đời những kiểu mẫu áo dài được thêu hoa lá, kết cườm hạt và vẽ trang trí. 3 nhà may nổi tiếng tại Sài Gòn của những năm tháng này mà quý cô thành thị nào cũng biết, có thể kể đến gồm: nhà may Thanh Khánh Đakao (chủ hiện nay sống ở Paris), nhà may Dung Đakao (định cư ở Mỹ) và nhà may Thiết Lập Pasteau (sang Mỹ sau những năm 1975). 

NỮ DIỄN VIÊN MỘNG TUYỀN

Kết

Lịch sử hình thành Nam Kỳ qua vài thế kỷ, đã góp phần xây dựng nên tư tưởng và phong cách sống năng động, linh hoạt và tự do phóng khoáng của người dân nơi đây. Vào những tháng năm của nửa cuối thế kỷ XX, thời trang Việt Nam đã phát triển chóng mặt và đa dạng nhanh chóng hội nhập chung xu hướng thời trang phương Tây. Người Việt rất nhanh chong tiếp nhận tiếp nhận và ngay lập tức pha trộn. Một thành phố phương Nam non trẻ với tinh thần cởi mở, dễ dàng đón nhận những luồng gió mới từ Tây Âu du nhập vào, sau đó dung hòa phù hợp với người Việt để tạo nên tính đặc thù trên mọi lĩnh vực trong đời sống, trong phong tục tập quán và văn hóa truyền thống, kiến trúc, kinh tế,…

Sau những “chênh vênh” trong nhiều năm tháng thăng trầm của thập niên 50 – 70, thời trang Việt về cơ bản đã có sự định hình đối với thời trang miền Nam Việt Nam. Tiếp sau đó, giai đoạn của những năm thập niên 80 – 90 phát triển đầy rực rỡ mà chúng ta, sẽ tìm lại được rất nhiều hồi ức. 

Thực hiện: Xu

Ảnh internet